Risk Analizlerinin Ön Hazırlık Aşamaları

Risk analizlerinin ön hazırlık aşamaları

İki temel risk analizi yöntemi mevcuttur. Bunlar, kantitatif, ve kalitatif yöntemlerdir. Kantitatif risk analizi, riski hesaplarken sayısal yöntemlere başvurur.

Kalitatif risk analizinde tehdidin olma ihtimali, tehdidin etkisi gibi değerlere sayısal değerler verilir ve bu değerler matematiksel ve mantıksal metotlar ile proses edilip risk değeri bulunur.

Risk= Tehdidin olma ihtimali X Tehdidin etkisi

Formülü kalitatif risk analizinin temel formülüdür.

Diğer temel risk analizi yöntemi ise kalitatif risk analizidir. Kalitatif risk analizi riski hesaplarken ve ifade ederken numerik değerler yerine yüksek, çok yüksek gibi tanımlayıcı değerler kullanır.

Risk analizi metodolojileri, risk analizi sürecinin matematiksel işlemler ve yorumların yapıldığı çekirdek kısımdır.

Risk değerlendirme formlarında yer alması gerekli ortak bilgiler

  1. Proses/sistem adı: analizi yapılacak olan proses/sistemin referans numarası varsa yazılır, yoksa bir tanımı yapılır. ( kaynakhane, galvaniz hane vb.)
  2. Alt sistem: eğer süreç veya sistemin bir alt sistemi için analiz yapılıyor ise bu alt sistemin kısa bir tanımı yapılır. ( havalandırma tesisatı, kazan dairesi vb.)
  3. Takım üyeleri: takımı oluşturan bütün kişilerin isimleri ve bölümleri
  4. Takım lideri: sorumlu olan iş güvenliği uzmanı adı
  5. Tarih: risk değerlendirmesinin yapıldığı tarih
  6. Revizyon tarihi: risk değerlendirmesinin son revizyon tarihi
  7. Risk değerlendirmesi numarası: takip etmek amacı ile kullanılabilecek bir risk değerlendirmesi numarası

Bir işletmede risk değerlendirme yöntemlerinin seçim aşaması en önemli aşamadır. Bu seçimin yanlış yapılması işletmede maddi ve manevi kayıplara neden olacaktır. Risk haritasının oluşturulması ve başlangıç tehlike analizi yapılırken hangi kalitatif ve kantitatif yöntemlerin seçileceğine, işletmenin kendi ihtiyaçlarına, yapısına, tehlikelerin büyüklüğüne göre bu konuda uzman kişi tarafından karar verilmelidir. Tehlikeleri çok küçük olan küçük kuruluşları karmaşık ve zor tehlike tanımlaması, risk değerlendirmesi ve risk kontrol uygulamalarına zorlamak başarı oranını düşürecektir.

Risk değerlendirmesi yapılacak bir işletmede öncelikle “ Risk Yönetim Prosesi” inin oluşturulabilmesi için prosesin aşamalarının iyi anlaşılmış olması gerekir. “Risk Yönetim Prosesi” nin ilk aşaması “Tehlike Tanımlama” aşaması en önemli aşamadır. Bu aşamada işletmede makro ayrıştırma algoritması ve mikro ayrıştırma algoritması uygulanması, malzeme güvenlik formlarının oluşturulması, bu formların parçalanarak taşıma, depolama, kullanma, acil eylem ve ilk yardım talimatlarının oluşturulması ve tehlike derecelendirme ve sınıflandırma yapılması gerekmektedir.

Risk değerlendirmesi yalnızca işletmedeki bir kişinin/analistin tek başına yapabileceği bir işlem değildir. İşletmede bu işle ilgilenen bir tek iş güvenliği uzmanı olsa dahi, işletmedeki üst yönetim kadrosundan, tüm işçilere kadar herkesin bir fiil çalışmasını gerektiren bir çalışmadır. Unutulmamalıdır ki, işletmedeki bu konuya bakış açısı sadece yasal bir zorunluluğu yerine getirmek ise o işletmedeki iş kazası ve meslek hastalıkları ağırlık hızında yada mal hasar şiddet frekansında bir azalma sağlanamayacak, iş günü ve maddi kayıplar önlenemeyecektir.

Risk değerlendirmesine başlamadan önce işletmede bilgilendirme toplantıları yapılmalı, konu ile ilgili eğitimler verilmeli ve işletmedeki tüm çalışanlar ile birlikte yönetim kadrosu bu çalışmaya dahil edilmelidir. Tehlikelerin doğru tanımlanabilmesi, risklerin değerlendirilebilmesi için mutlaka veri gereklidir, bu verilerin çoğu da çalışanlardan elde edilebilir. Özellikle doldurulan formlarda buluna durumlarla ilgili olarak, formu dolduran çalışana olumlu yaklaşılmalı ve olayın tekrarını engellemek için beraber çalışılmalıdır. Sorgulayıcı bir yaklaşım bu verilerin gelmesini engelleyecek ve analist en önemli ver kaynağını kaybedecektir.

Risk Yönetim Prosesi” yeni oluşturacak bir işletmede öncelikle risk haritası oluşturulur. İşletmede işyerinde yaralanma, kayma, düşme, ölüm, malzeme düşmesi, meslek hastalığı, makine ekipman zararları, kimyasal maddelerle temaslar, yangın, patlama vb. tehlikeler tanımlanarak ve bu tanımlamalara göre işyerinin risk haritaları ve bilgi bankaları oluşturulur. Oluşturulan bilgi bankları kullanılarak ekipman gözetleme analiz, ekipman davranış analiz, ve kaza senaryosu sonuç algoritması oluşturulur, böylece kaza senaryoları bilgi bankası oluşturulabilir. Risk haritası oluşturulurmuş bir işletmede Risk Yönetim prosesini oluşturmak çok daha kolaydır.

Risk Haritası

Makro ayrıştırma algoritması

Risk haritalarının hazırlanması aşamasında öncelikle makro ve mikro ayrıştırma algoritması uygulanmalıdır. Çünkü işletmelerin işyerlerin her yeri aynı oranda tehlike taşımamaktadır. Bu işlemin yapılması risk değerlendirmesi yapacak iş sağlığı ve güvenliği uzmanına veya takımına hem zaman kazandıracak hem de maddi kaybı engelleyecektir. Ayrıştırma algoritması uygulanan işyerinde tehlikeli bölümlerin tehlike derecelerine göre birbirinden ayrıştırılması gereklidir.

Makro ayrıştırma yapılırken işyerinin topografyası ve meteoroloji de dikkate alınmalıdır. Özellikle kimyasal madde depolama tankları, dış proses üniteleri, liman, dolum üniteleri, içeren yerlerde mutlaka dış etkilerde ( sabotaj, rüzgar, sel, çevre, işyeri vb.) hesaba katılmalıdır.

Makro ayrıştırma algoritması uygulanırken özellikle kimyasal proses ünitesi içeren ya da yanıcı, parlayıcı, patlayıcı maddelerle çalışmalar yapılan veya basınçlı kapların bulunduğu bölümler işaretlenmelidir.

Mikro ayrıştırma algoritması

İşletmede makro ayrıştırma yapıldıktan sonra daha zor bir aşama olan mikro ayrıştırmaya geçilmelidir. Mikro ayrıştırma yapılırken, bilgi bankalarına ihtiyaç vardır. Bu bankaların oluşturulması hem tecrübe gerektirir hem de yoğun çalışmaya ihtiyaç vardır.

Bu aşamada mikro ayrıştırma algoritmanın yanlış uygulanması, bir sonraki aşamaların başarısını azaltacaktır

Oluşturacak bilgi bankaları;

Yapı malzemesi bilgi bankası

Ekipman özellikli bilgi bankası

Materyal özellikli bilgi bankası

Proses ünitesi özellikli bilgi bankası

Kaza senaryoları bilgi bankası

Oluşturulacak algoritmalar;

Ekipman gözetleme algoritması

Ekipman davranış algoritması

Kaza senaryosu sonuç algoritması

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir